امروز ۲۱ آبان ماه به ابتکار سازمان جهانی یونسکو و با هدف تقویت همکاری های جامعه بین الملل در حیطه علم و فناوری های صلح آمیز مصادف است با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه که هر ساله در تاریخ ۱۰ نوامبر برگزار میشود. این روز فرصتی ارزشمند است تا به اهمیت قدرت علم در ایجاد آرامش و ثبات جوامع و فرهنگ ها توجه کنیم.
قدرت علمی به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای پیشرفت بشری، نقش بسیار مهمی در بهبود کیفیت زندگی انسانها ایفا میکند. با استفاده از دانش علمی، میتوانیم انواع بیماریها را درمان کنیم، انواع منابع انرژی پاک تولید کنیم، صعنت و فناوری و کشاورزی پایدار را توسعه و گسترش دهیم و به بسیاری از مشکلات دیگر زندگی بشری پاسخ دهیم.
در قرن اخیر متاسفانه شاهدیم که مدعیان صلح طلبی و حقوق بشر در جهان، بخصوص مغرب زمین با سوء استفاده از علم و فناوری، خود را به انواع جنگ افزارهای کشتار جمعی اعم از هسته ای و شیمیایی تجهیز کرده اند و درست برخلاف شعار علم در خدمت صلح و توسعه حرکت می کنند. لذا بر همه اندیشمتدان و نخبگان سیاسی و اجتماعی غرب و شرق که دل در گرو آرمان های بشری و صلح و آرامش جوامع دارند، واجب است تا به تبیین این خواسته عمومی بشری پرداخته و دنیا را به محلی برای رسیدن به جایگاه رفیع انسانیت رسانده و علم را از آزمایشگاه های هسته ای تسلیحاتی و شیمیایی بیرون آورده و در خدمت آسایش عموم بشر قرار دهند. در دین مبین اسلام، علم مفید به علمی گفته میشود که انسان را به سعادت دنیوی و اخروی رهنمون سازد. در جهت بهبود زندگی انسانها و جامعه و ایجاد صلح و آرامش به کار گرفته شود. از دیدگاه اسلام، علم زمانی مفید است که در خدمت انسانیت باشد. یعنی علم باید برای رفع نیازهای اساسی انسانها مانند غذا، پوشاک، مسکن و سلامتی به کار گرفته شود تا زمینه رفاه و آسایش خاطر انسانی برای رشد ارزش ها فراهم گردد و نیز به بهبود جامعه کمک کند.
اگر در بیانات رهبر معظم انقلاب اندیشه نماییم، ایشان چنین میفرمایند: «علم باید با اخلاق و ایمان همراه شود تا ما به همان چالهای نیفتیم که غرب در آن افتاد.. علم با دین و اخلاق هست که برای بشریت مفید خواهد بود. علم هر چه هم پیشرفت کند، اگر از اخلاق و دین فاصله بگیرد، به حال بشریت مفید نخواهد بود.». ایشان ضمن یادآوری اشتباهات جهان غرب در سوء استفاده از علم جهت جنگ و خشونت، فساد و فحشا، استعمار و استثمار ملت، از اتخاذ رویکردهای غربگرایانه پرهیز داده و میفرمایند: «ما میخواهیم کشور را علمی کنیم، اما هدف از علمی شدن کشور این نیست که کشور را غربی کنیم. اشتباه نشود. غربیها علم را دارند، اما در کنار علم و آمیخته با این علم چیزهائی را هم دارند که از آنها میگریزیم. ما نمیخواهیم غربی بشویم؛ ما میخواهیم عالم بشویم. علمِ امروزِ دنیایی که عالم محسوب میشود، علم خطرناکی برای بشر است. علم را در خدمت جنگ، در خدمت خشونت، در خدمت فحشا و سکس، در خدمت مواد مخدر، در خدمت تجاوز به ملتها، در خدمت استعمار، در خدمت خونریزی و جنگ قرار دادهاند. چنین علمی را ما نمیخواهیم؛ ما اینجور عالم شدن را نمیخواهیم».
علم باید در خدمت رفع نیازهای انسانها و بهبود زندگی آنان به کار گرفته شود. علم نباید ابزاری برای سلطه و استثمار باشد، بلکه باید برای ایجاد رفاه و عدالت برای همه انسانها به کار رود. در چارچوب ارزشهای اخلاقی و انسانی به کار گرفته شود. استفاده از علم برای اهداف مخرب و ضد بشری مانند ساخت سلاحهای کشتار جمعی، از نظر اسلام و انقلاب اسلامی حرام و محکوم است.
لذا علم باید در خدمت جامعه بشری و ایجاد آرامش و صلح جهانی قرار گیرد. زمانی که به این تفکر دستیافته شود و قدرت علمی را در خدمت توسعه و پیشرفت کشاورزی، سلامت و بهداشت جوامع، مسکن و آرامش بشر قرار دهیم، دنیا جای بسیار بهتر، زیباتر و آرامش بخش تر از گذشته شده و یکی از اهداف خلقت بشری که همانا آبادی دنیاست پدیدار میگردد.
محمد باکری